İlçemizdeki Tekke ve Türbeler

      İSA DEDE TÜRBESİ
     İlçemiz Vakıf Mahallesi Eski Afyon Caddesi üzerinde bulunmaktadır. Bu şahıs Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'un kurtuluşunda Fatih'in sancaktarı olduğu söylenmektedir. Bu türbe etrafı tamamen çevrili olup Cuma günleri halka açıktır.

     TURALİ TÜRBESİ
     Afyon'dan gelen şosenin ikiye ayrıldığı yerde aralık sokak içinde ahşap ve toprak damlı bir oda içerisinde halkın "Ali Baba" adıyla bildiği türbedir. Yapının mimarî değeri yoktur. Odanın ortasındaki merkad üzerinde Selçuklu tarzı mermer bir sandukadaki iki satırlık Arapça kitabe şöyledir. "Bismillâhir-rahmanir-rahim. Küllü men alıyla fan. Sahibi hazet-türbe Tur Ali Bin, Yusuf nevvere Allahü mezcaahu fi gurrei şehri ramazan el-mübarek sene selâse ve seb’ine ve siddemie."

     Bu kitabeden öğrendiğimize göre miladî 1275 yılı Mart ayı başında Yusuf oğlu Tur Ali bu türbede gömülmüştür. Çay'daki külliyenin bazısı Yusuf Bey'in oğlu olduğu pek tabii olan Tur Ali Bey, Cimri Vakasından iki yıl önce ölmüş olması ailenin burada görevli olduğu kanısını vermektedir. Yusuf Bey'in ve babası Yakup bey'in Çay Kadılığı zaimi olduğu ve aleybeyi derecesinde bir subaşı olduğu anlaşılmaktadır. İsim benzerliği bakımından doğuda Akkoyunlu Devleti’nin Kurucusu Karaosman Bey'in dedesi Tur Ali Bey'i hatıra getirmekte ise de zaman bakımından uzak görünmektedir.

     KAZANLI TEKKE
     İlçemiz Tekke Mahallesinde Kazanlı Tekke diye anılan İsa Seyit Ahmet Baba Türbesidir. Atalarımızın 800 yılı aşan senelerden beri Geleneksel Aşure Günlerinin yapıldığı tekkedir. Her yıl bu zat, yazılı kazanın 14 çeşit yiyecekten oluşan aşureyi pişirip dağıtırmış. Aşure pişirirken karıştırdığı kepçenin sapında Çay'ın hudutları Osmanlıca yazılı olarak bulunmaktadır.

     ARAP TEKKESİ
     Arap Tekkesi diye anılan Abdülkadir'in Arabistan doğumlu olmasından bu isim verilmiştir.

     BANBUL DEDE TEKKESİ
     Elbiz Deresi ağzında bulunan ahşap yapıdır. Banbul Tekkesi diye anılan burada 2 kabir bulunmaktadır. Bu şahısın kerameti mahsullere (arpa, buğday vb.) banbul (arıya benzer böcek) saldırdığında Tekkenin yanında biraz toprak alarak tarlaya saçılmasından ibarettir. Mahsuller üzerine bu topraktan saçıldığında banbul böceklerinin bu araziyi terkettiği söylenmektedir.

     ALİ BABA TEKKESİ
     Bu tekke ilçemiz Demirağaç Mahallesinde su deposunun batısında bulunmaktadır.

     HANİFE ANA TEKKESİ
     Hanife Ana Tekkesi su deposunun üstünde ormanın içerisinde büyük bir kayanın yanında bulunmaktadır. Melekana, Sultanana ve Gelincikana adında üç kız kardeşin yaşamları efsane olmuştur. Bu kardeşlerin yaşamları günümüzde efsane olmuştur. Bu üç kız kardeşin Türbeleri günümüzde ilçemizin üç ayrı bölgesinde bulunmaktadır. Halen günümüzde bu efsane dilden dile dolaşmaktadır.

     MELEKANA TÜRBESİ
     Melekana Türbesi ilçemiz Kanlı Harman yerinde karşımıza hiç bir özelliği olmayan kümbet olarak çıkar.

     SULTANANA TÜRBESİ
     Sultan Dağı'nın tepesinde bir düzlükte bir mezar halinde bulunmaktadır. Bu hatunun tahmini olarak 1500 davar (koyun ve keçi) ve 200 devesi olduğundan bu dağın tepesini seçmiştir.

     Dedelerimizden aktara aktara günümüze kadar gelen bilgilere göre üç kız kardeşten en büyüğü olan Melekana’dır. Melekana Sultanana ya şöyle seslenir.

     - Kardeşim benim askerlerin sütsüz kaldı. Bana biraz süt gönder. Demiş. Sultanana,

     - Kardeşim benim develer Mısır'a sefere gitti. Nasıl göndereyim. Der. Melekana,

     - Kardeşim ben elbiz ağzından delik açıp sana doğru üfleyeceğim.

     - Yanından bir delik açta can sütleri oradan dök, ben aşağıdan alırım. Demiş.

     Bir rivayete göre 40 varil süt alındığı söylenmektedir.

     GELİNCİKANA TÜRBESİ
     Sultanana'nın doğusunda kapısı Yarıkkaya’ya bakan bir mağaradır. Bu mağara üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm Gelincikana'nın kabrinin bulunduğu bölümdür. İkinci bölüm ise erzak depolarının bulunduğu bölmelerden oluşmaktadır. Üçüncü bölüm ise kaynak suyun başladığı bölümdür. Bu bölüme el fenersiz girmek mümkün değildir. Ayrıca bu bölüm çok soğuk olup kayalardan ibarettir.

     Gelincikana isminden de anlaşıldığı gibi telli duvaklı damatla birlikte gelin giderken tam bu mağaranın önünden geçerken damat vurulur. Eşinin vurulduğunu gören gelin özür beyan ederek giderek mağaraya saklanır. Ve bir daha da görünmez. Bu efsaneden dolayı bu mağara Gelincikana Türbesi adını almıştır.